چگونه وام بانکی حمایتی بگیریم؟ / ۸ راهکار دریافت وام برای دهکهای پایین
دسترسی اقشار کمدرآمد به تسهیلات بانکی سالها یکی از چالشهای اصلی نظام مالی کشور بوده است. بررسیهای یک پژوهش تازه نشان میدهد که میتوان با اجرای مجموعهای از راهکارهای ساختاری، مسیر بهرهمندی دهکهای پایین جامعه از منابع بانکی را هموار کرد. این پژوهش هشت راهکار عملی برای کاهش شکاف مالی، توزیع عادلانهتر اعتبارات و تقویت عدالت اقتصادی ارائه داده است.
اصلاح نظام تخصیص منابع بانکی با محور عدالت دهکی
یکی از مهمترین پیشنهادهای این پژوهش، بازنگری در نظام تخصیص منابع بانکی است. در این مدل، سهم مشخصی از تسهیلات بانکی به دهکهای پایین درآمدی اختصاص پیدا میکند. همچنین بانکهایی که در ارائه این تسهیلات نقش فعالتری داشته باشند، مشوقهای حمایتی دریافت خواهند کرد. این سیاست میتواند توزیع منابع مالی را عادلانهتر کند.
هماهنگی اندازه و نوع وام با نیاز واقعی متقاضیان
راهکار دوم بر اصلاح ساختار وامها تمرکز دارد. ارائه وامهای خرد و کماثر اغلب پاسخگوی نیاز اقشار ضعیف نیست. در این طرح پیشنهاد شده تسهیلاتی ارائه شود که متناسب با نیازهای واقعی اقتصادی و اجتماعی متقاضیان باشد و بتواند تاثیر ملموسی در بهبود وضعیت معیشتی آنان ایجاد کند.
کاهش فاصله جغرافیایی در دسترسی به خدمات بانکی
در بسیاری از مناطق محروم کشور، دسترسی به خدمات بانکی محدود است. این پژوهش پیشنهاد میکند با توسعه شعب سیار، گسترش بانکداری دیجیتال و ایجاد صندوقهای محلی، امکان دریافت وام برای ساکنان مناطق کمبرخوردار افزایش یابد. همچنین ارائه مشوقهای مالی میتواند بانکها را به حضور فعالتر در این مناطق ترغیب کند.
ایجاد مدلهای اعتبارسنجی اجتماعی مبتنی بر دادههای رفاهی
چهارمین راهکار بر طراحی نظام جدید اعتبارسنجی تاکید دارد. در این مدل، علاوه بر سوابق بانکی، شاخصهایی مانند پرداخت منظم قبوض، دریافت یارانه و نوع اشتغال افراد در ارزیابی توان بازپرداخت وام مورد استفاده قرار میگیرد. این روش میتواند دسترسی افراد فاقد سابقه بانکی را به تسهیلات افزایش دهد.
طراحی سازوکارهای جدید ضمانت برای دریافت وام
کمبود ضامن رسمی یکی از موانع اصلی دریافت وام برای اقشار ضعیف است. در این پژوهش پیشنهاد شده با ایجاد صندوق ملی ضمانت خرد، توسعه ضمانتهای گروهی و ارائه بیمههای اعتباری خرد، این مانع برطرف شود تا افراد بیشتری امکان دریافت تسهیلات بانکی را داشته باشند.
تقویت هماهنگی نهادی برای اجرای عدالت اعتباری
در این پژوهش تشکیل شورای ملی تسهیلات خرد با حضور نهادهایی مانند بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و کمیته امداد امام خمینی پیشنهاد شده است. این شورا میتواند با ایجاد سامانههای نظارتی و ارائه گزارشهای دورهای، اجرای سیاستهای عدالت اعتباری را پایش کند.
ارتقای سواد مالی در میان وامگیرندگان
راهکار دیگر بر آموزش مهارتهای مالی به متقاضیان تسهیلات تاکید دارد. برگزاری دورههای آموزشی برای زنان سرپرست خانوار، صاحبان مشاغل خرد و گروههای آسیبپذیر میتواند باعث کاهش ریسک نکول و افزایش موفقیت اقتصادی وامگیرندگان شود.
حرکت به سمت توسعه مؤسسات مالی خرد پایدار
آخرین پیشنهاد این پژوهش، ایجاد مؤسسات مالی خرد غیردولتی با خدمات گسترده است. این مؤسسات علاوه بر اعطای تسهیلات، خدماتی مانند سپردهپذیری و ارائه بیمههای خرد را ارائه میدهند و دولت نیز نقش نظارتی و آموزشی در این حوزه ایفا میکند.
