جنگ جهانی بر سر طلا شروع شد! / کدام کشورها برای آینده طلا ذخیره می‌کنند؟

بانک‌های مرکزی جهان در سال ۲۰۲۶ رویکردهای متفاوتی برای مدیریت ذخایر طلای خود در پیش گرفته‌اند. درحالی‌که کشورهایی مانند لهستان و چین با خریدهای گسترده به دنبال افزایش ذخایر این فلز گران‌بها هستند، ترکیه و روسیه بخشی از طلای خود را فروخته‌اند. این تفاوت رفتار نشان می‌دهد که طلا همچنان در راهبردهای اقتصادی کشورها نقش مهمی دارد؛ هرچند اهداف خرید و فروش آن از کشوری به کشور دیگر متفاوت است.

طلا قرن‌ها یکی از دارایی‌های مهم در ذخایر رسمی کشورها بوده است. اهمیت این فلز در دوره‌های بحران اقتصادی، جنگ، تورم و بی‌ثباتی بازارهای مالی بیشتر می‌شود؛ زیرا نگهداری آن می‌تواند به متنوع‌سازی ذخایر و کاهش وابستگی به ارزها و دارایی‌های خاص کمک کند.

بر اساس نظرسنجی سال ۲۰۲۶ شورای جهانی طلا، حدود ۹۰ درصد بانک‌های مرکزی انتظار دارند ذخایر طلای بانک‌های مرکزی جهان طی ۱۲ ماه آینده افزایش یابد. این آمار از تداوم توجه نهادهای پولی به طلا حکایت دارد، اما به معنای یکسان بودن سیاست همه کشورها نیست.

۵ خریدار بزرگ طلای بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۶

خرید طلا برای برخی کشورها به بخشی از راهبرد بلندمدت مدیریت ذخایر و کاهش ریسک اقتصادی تبدیل شده است. داده‌های شورای جهانی طلا تا پایان ژوئیه ۲۰۲۶ نشان می‌دهد لهستان در صدر خریداران این فلز قرار دارد و چین و چند کشور دیگر نیز خریدهای قابل‌توجهی انجام داده‌اند.

۱. لهستان؛ هدف‌گذاری برای ذخیره ۷۰۰ تنی طلا

لهستان بزرگ‌ترین خریدار طلای بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۶ معرفی شده است. بانک ملی لهستان هدف خود را افزایش ذخایر طلا به ۷۰۰ تن تعیین کرده بود و در پایان ژوئیه، با در اختیار داشتن حدود ۶۴۰ تن، بخش عمده مسیر رسیدن به این هدف را طی کرده بود.

در آن مقطع، طلا حدود ۲۸ درصد از کل ذخایر لهستان را تشکیل می‌داد. این کشور در سال ۲۰۲۶ تا پایان ژوئیه حدود ۹۰ تن طلا خریداری کرده بود.

آدام گلاپینسکی، رئیس بانک مرکزی لهستان، افزایش خرید طلا را با تغییر شرایط امنیتی اروپا پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین مرتبط دانسته است. به گفته او، سرعت خرید این فلز پس از آغاز جنگ افزایش یافت و ذخایر طلای لهستان از حدود ۲۰۰ تن به صدها تن رسید.

۲. چین؛ ادامه خرید طلا برای بیست‌ویکمین ماه متوالی

چین با حدود ۶۰ تن خرید تا پایان ژوئیه ۲۰۲۶، در رتبه دوم خریداران بزرگ طلا قرار داشت. بانک مرکزی این کشور در ژوئیه به‌تنهایی ۲۰ تن به ذخایر خود اضافه کرد.

بر اساس داده‌های ارائه‌شده، ذخایر رسمی طلای چین در پایان ژوئن ۲۰۲۶ به حدود ۲ هزار و ۳۴۶ تن رسیده بود. ادامه خریدهای این کشور نشان می‌دهد افزایش ذخایر طلا همچنان بخشی از سیاست مدیریت دارایی‌های بانک مرکزی چین است.

۳. ازبکستان؛ افزایش ذخایر در میان اقتصادهای نوظهور

ازبکستان با حدود ۴۰ تن خرید طلا در سال ۲۰۲۶ تا پایان ژوئیه، در جایگاه سوم فهرست خریداران قرار گرفت. حضور این کشور در میان خریداران بزرگ نشان می‌دهد افزایش ذخایر طلا فقط به قدرت‌های اقتصادی بزرگ محدود نیست و برخی اقتصادهای نوظهور نیز به این دارایی توجه دارند.

۴. قزاقستان؛ خرید ۲۹ تن طلا

قزاقستان با حدود ۲۹ تن خرید در همین دوره، یکی دیگر از خریداران قابل‌توجه طلای بانک‌های مرکزی بود. این میزان خرید، جایگاه این کشور را در میان اقتصادهایی که برای افزایش ذخایر طلای خود برنامه‌ریزی کرده‌اند، برجسته می‌کند.

۵. جمهوری چک؛ ادامه حضور در موج خرید طلا

جمهوری چک نیز با حدود ۱۲ تن خرید طلا تا پایان ژوئیه ۲۰۲۶، در میان پنج خریدار بزرگ معرفی شده است. داده‌های شورای جهانی طلا نشان می‌دهد بانک‌های مرکزی اروپای شرقی و اقتصادهای نوظهور آسیایی سهم قابل‌توجهی از موج خرید طلا را به خود اختصاص داده‌اند.

کدام کشورها در سال ۲۰۲۶ طلا فروختند؟

در کنار افزایش خرید طلا از سوی برخی بانک‌های مرکزی، تعدادی از کشورها برای مدیریت نیازهای مالی و ارزی خود بخشی از ذخایرشان را کاهش داده‌اند. فروش طلا لزوماً به معنای تغییر راهبرد بلندمدت یک کشور نیست و می‌تواند با نیازهای کوتاه‌مدت اقتصادی ارتباط داشته باشد.

ترکیه؛ کاهش ۸۳ تنی ذخایر طلا

ترکیه از مهم‌ترین فروشندگان طلا در سال ۲۰۲۶ بود. بر اساس داده‌های شورای جهانی طلا، ذخایر طلای این کشور در نیمه نخست سال حدود ۸۳ تن کاهش یافت. بخش قابل‌توجهی از این افت در سه‌ماهه نخست رخ داد و با فروش طلا برای تأمین نقدینگی و مدیریت شرایط بازار ارز ترکیه ارتباط داشت.

گزارش رویترز در مارس ۲۰۲۶، بر اساس داده‌های رسمی، از کاهش حدود ۵۰ تنی ذخایر طلای ترکیه طی یک هفته خبر داده بود. برآوردها نشان می‌داد بخشی از این کاهش ناشی از فروش مستقیم طلا و بخشی دیگر مربوط به معاملات سوآپ طلا بوده است.

این تحولات نشان می‌دهد که ترکیه در آن مقطع، علاوه بر ملاحظات بلندمدت مربوط به ذخایر، با نیازهای کوتاه‌مدت مالی و ارزی نیز روبه‌رو بوده است.

روسیه؛ کاهش ۴۴ تنی ذخایر طلا

روسیه نیز در همین دوره حدود ۴۴ تن از ذخایر طلای خود را کاهش داد. این اتفاق در شرایطی رخ داد که مسکو با هزینه‌های بالای جنگ و فشارهای مالی مواجه بود.

در نتیجه، رفتار روسیه و ترکیه در مقایسه با کشورهایی مانند لهستان و چین، بیشتر بر کاهش بخشی از ذخایر در دوره مورد بررسی متمرکز بود؛ هرچند برای ارزیابی کامل سیاست ذخایر هر کشور باید تحولات بلندمدت و سایر دارایی‌های آن نیز در نظر گرفته شود.

چرا بانک‌های مرکزی جهان طلا می‌خرند؟

خرید طلا از سوی بانک‌های مرکزی معمولاً با اهدافی مانند کاهش ریسک، تنوع‌بخشی به ذخایر و حفظ ارزش دارایی‌ها در دوره‌های بی‌ثباتی اقتصادی انجام می‌شود.

در نظرسنجی سال ۲۰۲۶ شورای جهانی طلا، ۹۰ درصد بانک‌های مرکزی شرکت‌کننده، عملکرد طلا در زمان بحران را یکی از دلایل مهم نگهداری این فلز اعلام کردند. همچنین ۸۴ درصد به نقش طلا به‌عنوان ذخیره ارزش و ۸۳ درصد به قابلیت آن برای تنوع‌بخشی به ذخایر اشاره کردند.

ذخایر خارجی کشورها معمولاً شامل دلار، یورو و سایر دارایی‌های مالی است. اختصاص بخشی از این ذخایر به طلا می‌تواند وابستگی به یک ارز یا گروه محدودی از دارایی‌ها را کاهش دهد.

بر اساس همین نظرسنجی، ۷۴ درصد بانک‌های مرکزی شرکت‌کننده انتظار داشتند سهم دلار آمریکا در ذخایر جهانی طی پنج سال آینده کاهش پیدا کند؛ درحالی‌که انتظار می‌رفت سهم طلا افزایش یابد. این ارقام بیانگر انتظارات پاسخ‌دهندگان نظرسنجی است و به‌تنهایی تضمین‌کننده تغییرات آینده ذخایر جهانی نیست.

افزایش قیمت طلا نیز می‌تواند ارزش دلاری ذخایر طلای یک کشور را بالا ببرد؛ البته ارزش این دارایی در صورت کاهش قیمت جهانی طلا ممکن است افت کند.

طبق بررسی شورای جهانی طلا، بانک‌های مرکزی در چهار سال گذشته به‌طور متوسط سالانه حدود هزار تن طلا به ذخایر خود اضافه کرده‌اند؛ رقمی که تقریباً دو برابر میانگین سالانه ۵۰۰ تن در دهه پیش از آن است.

این روند نشان می‌دهد طلا برای بسیاری از بانک‌های مرکزی فقط یک دارایی مالی نیست، بلکه بخشی از راهبرد مدیریت ریسک و امنیت اقتصادی به شمار می‌رود.

بزرگ‌ترین ذخایر رسمی طلا در سال ۲۰۲۷؛ کدام کشور صدرنشین می‌ماند؟

بر اساس داده‌های شورای جهانی طلا تا ژوئن ۲۰۲۶، آمریکا با بیش از ۸ هزار تن طلا همچنان بزرگ‌ترین ذخایر رسمی این فلز را در اختیار دارد. فاصله این کشور با رتبه دوم بیش از ۴ هزار و ۷۰۰ تن است؛ بنابراین با توجه به حجم فعلی ذخایر، انتظار می‌رود آمریکا در سال ۲۰۲۷ نیز جایگاه نخست را حفظ کند، مگر اینکه تغییرات بزرگی در ذخایر این کشور یا سایر دارندگان عمده طلا رخ دهد.

چین یکی از کشورهایی است که ادامه خریدهای آن می‌تواند در سال‌های آینده جایگاهش را در جدول ذخایر طلا تقویت کند. ذخایر رسمی این کشور در پایان ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۲ هزار و ۳۴۶ تن بود و بانک مرکزی چین در ژوئیه نیز ۲۰ تن دیگر خریداری کرد.

لهستان هم با هدف‌گذاری برای رسیدن به ذخایر ۷۰۰ تنی، در حال نزدیک‌شدن به هدف اعلام‌شده خود است. این کشور در پایان ژوئیه حدود ۶۴۰ تن طلا داشت و تنها در هفت ماه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۹۰ تن به ذخایر خود افزوده بود.

با وجود این خریدها، تغییر رتبه کشورها در جدول ذخایر رسمی طلا به سرعت و حجم خریدهای آینده و همچنین سیاست فروش یا نگهداری ذخایر بستگی دارد. به همین دلیل، پیش‌بینی جایگاه کشورها در سال ۲۰۲۷ باید بر اساس داده‌های به‌روز و با در نظر گرفتن احتمال تغییر سیاست‌های بانک‌های مرکزی انجام شود.