اگر قسط اسنپ‌پی یا دیجی‌پی را دیر پرداخت کنید، چه اتفاقی می‌افتد؟
رتبه اعتباری افراد دیگر صرفاً با سابقه دریافت وام بانکی و چک برگشتی سنجیده نمی‌شود. با گسترش مدل‌های اعتبارسنجی در ایران، اطلاعات متنوع‌تری از رفتار مالی اشخاص مورد توجه قرار گرفته است؛ از سوابق بازپرداخت تسهیلات و محکومیت‌های مالی گرفته تا وضعیت پرداخت مالیات و جرایم راهنمایی و رانندگی.
در همین شرایط، گسترش خدمات خرید اقساطی و اعتباردهی دیجیتال باعث شده است که سوابق پرداخت مشتریان شرکت‌های لندتک نیز اهمیت بیشتری پیدا کند. البته تأخیر در پرداخت اقساط این شرکت‌ها فقط در صورتی می‌تواند بر رتبه اعتباری اثر بگذارد که اطلاعات مربوط به آن گزارش شود و در مدل امتیازدهی مورد استفاده قرار گیرد.
اعتبارسنجی فقط به وام بانکی محدود نیست
بسیاری از افراد اعتبارسنجی را با سابقه دریافت تسهیلات بانکی، پرداخت اقساط و وضعیت چک‌های برگشتی می‌شناسند؛ اما در توضیحات پیشین مسئولان شرکت اعتبارسنجی ایران، شاخص‌های دیگری نیز برای ارزیابی رفتار مالی اشخاص مطرح شده‌اند.
سوابق بازپرداخت تسهیلات، چک‌ها، محکومیت‌های مالی، وضعیت پرداخت مالیات و جرایم راهنمایی و رانندگی از جمله اطلاعاتی هستند که در توضیحات مربوط به مدل اعتبارسنجی ایران به آنها اشاره شده است. بررسی سوابق چندساله افراد می‌تواند به ارزیابی دقیق‌تر احتمال بازپرداخت تعهدات مالی کمک کند.
با این حال، قرار گرفتن یک عامل در فهرست شاخص‌های اعتبارسنجی به معنای کاهش خودکار امتیاز در هر شرایطی نیست. نوع اطلاعات ثبت‌شده، وزن هر شاخص و نحوه استفاده از آن در مدل، بر نتیجه نهایی اثر می‌گذارند.
تأخیر در پرداخت اقساط اسنپ‌پی و دیجی‌پی چه پیامدی دارد؟
افزایش استفاده از خدمات خرید اقساطی و تسهیلات خرد آنلاین باعث شده است بخشی از تعهدات مالی خانوارها خارج از شبکه سنتی بانکی شکل بگیرد. شرکت‌هایی مانند اسنپ‌پی، تارا، دیجی‌پی و لندو در بازار اعتبار دیجیتال فعالیت می‌کنند و مشتریان آنها ممکن است هم‌زمان چند تعهد مالی داشته باشند.
بنابراین، نداشتن بدهی معوق بانکی لزوماً به معنای برخورداری از سابقه اعتباری بدون مشکل نیست. اگر فردی اقساط خرید اعتباری خود را با تأخیر پرداخت کند و اطلاعات این تأخیر به سامانه اعتبارسنجی منتقل شود، سابقه مربوط ممکن است در ارزیابی ریسک اعتباری او تأثیر داشته باشد.
برای مثال، فردی که چند قسط خرید اعتباری را به‌موقع پرداخت نکرده است، ممکن است هنگام درخواست اعتبار جدید با ارزیابی متفاوتی از سوی اعتباردهنده روبه‌رو شود. البته این موضوع به گزارش شدن اطلاعات و قواعد مورد استفاده در مدل اعتبارسنجی بستگی دارد.
در نتیجه، نمی‌توان گفت هر تأخیر در پرداخت اقساط اسنپ‌پی، دیجی‌پی یا سایر لندتک‌ها الزاماً رتبه اعتباری فرد را کاهش می‌دهد.
آیا جرایم رانندگی و بدهی مالیاتی هم بر اعتبارسنجی اثر دارند؟
در توضیحات پیشین درباره مدل اعتبارسنجی ایران، اطلاعاتی فراتر از تسهیلات بانکی نیز مطرح شده است. وضعیت پرداخت جرایم راهنمایی و رانندگی و مالیات از جمله شاخص‌های مورد اشاره در این توضیحات بوده‌اند.
با این حال، میان ثبت یک تخلف، ایجاد بدهی و تأثیر آن بر امتیاز اعتباری تفاوت وجود دارد. صرف وجود یک جریمه رانندگی به معنای افت قطعی رتبه اعتباری نیست؛ برای تعیین اثر آن باید مشخص باشد چه اطلاعاتی و با چه شرایطی در مدل استفاده می‌شود.
در مورد بدهی‌های مالیاتی و محکومیت‌های مالی نیز، هدف از توجه به این اطلاعات، ارائه تصویری جامع‌تر از وضعیت تعهدات مالی اشخاص عنوان شده است.
کدام شرکت‌ها در فهرست گزارش‌دهندگان اطلاعات اعتباری قرار دارند؟
در فهرست ارائه‌شده از بانک‌ها، شرکت‌های لیزینگ، صندوق‌ها و مجموعه‌های مالی، نام تعدادی از ارائه‌دهندگان خدمات اعتباری دیجیتال نیز دیده می‌شود. لندو، تارا، دیجی‌پی، تاپلند و ونسی از جمله مجموعه‌های نام‌برده‌شده در این فهرست هستند.
حضور شرکت‌های غیربانکی در چنین فهرستی نشان می‌دهد که اطلاعات اعتباری می‌تواند فراتر از تسهیلات سنتی بانکی باشد. با این حال، درج نام یک شرکت به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که تمام جزئیات قراردادهای آن در محاسبه رتبه اعتباری لحاظ می‌شود یا هر تأخیر چه میزان بر امتیاز نهایی اثر دارد.
آیا با تسویه بدهی، سابقه منفی پاک می‌شود؟
پرداخت بدهی معوق برای اصلاح وضعیت مالی ضروری است، اما لزوماً به معنای حذف فوری سابقه تأخیر از گزارش اعتباری نیست. پس از تسویه، وضعیت بدهی باید در سامانه مربوط به‌روزرسانی شود؛ با این حال، سابقه پرداخت با تأخیر ممکن است مطابق ضوابط نگهداری اطلاعات همچنان قابل مشاهده باشد.
اگر بدهی تسویه شده اما همچنان در گزارش اعتباری به‌عنوان بدهی معوق نمایش داده می‌شود، یا اطلاعات نادرستی ثبت شده است، پیگیری از شرکت اعتباردهنده و درخواست اصلاح اطلاعات اهمیت دارد. نگهداری رسیدهای پرداخت و تأییدیه تسویه نیز می‌تواند به رسیدگی به این موارد کمک کند.
برای جلوگیری از مشکلات احتمالی، بهتر است تاریخ سررسید اقساط به‌دقت پیگیری شود و تعهدات چند سرویس اعتباری به‌صورت هم‌زمان مدیریت شوند.
چرا مدیریت اعتبار دیجیتال اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟
با گسترش لندتک‌ها و خدمات خرید اقساطی، سابقه مالی افراد دیگر تنها به وام‌های بانکی محدود نیست. تعهدات غیربانکی نیز در صورت گزارش شدن و استفاده در مدل اعتبارسنجی، ممکن است بخشی از ارزیابی توان بازپرداخت مشتری را تشکیل دهند.
به همین دلیل، پرداخت منظم اقساط، کنترل بدهی‌ها، بررسی گزارش اعتباری و پیگیری مغایرت‌های احتمالی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. کوچک بودن مبلغ اعتبار یا دریافت آن از طریق یک اپلیکیشن، به معنای بی‌اهمیت بودن تعهد مالی نیست.
