تحلیل بنیادی بازار طلا پنجشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۵ / چرا بانکهای جهان همچنان طلا میخرند؟

خرید طلا توسط بانکهای مرکزی جهان در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ به ۳۲۱ تن رسید؛ رقمی که سریعترین روند انباشت این فلز گرانبها از پایان سال ۲۰۲۴ تاکنون محسوب میشود. این افزایش خرید در شرایطی اتفاق افتاده که قیمت طلا طی ماههای اخیر تحت فشار قرار گرفته و بخشی از ارزش خود را از دست داده است. همزمان، تقاضای صندوقهای سرمایهگذاری با پشتوانه طلا افزایش یافته، اما خرید جواهرات و شمش و سکه در بازار جهانی کاهش پیدا کرده است.
گزارش شورای جهانی طلا نشان میدهد رفتار بانکهای مرکزی و سرمایهگذاران نهادی همچنان با روند تقاضای مصرفی تفاوت دارد. این آمار میتواند برای بررسی چشمانداز بازار طلا اهمیت داشته باشد؛ هرچند بهتنهایی جهت حرکت قیمت در کوتاهمدت را مشخص نمیکند.
خرید ۳۲۱ تن طلا توسط بانکهای مرکزی در سه ماه
بر اساس گزارش شورای جهانی طلا (WGC) که در ۳ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، بانکهای مرکزی جهان در سهماهه منتهی به سپتامبر، مجموعاً ۳۲۱ تن طلا به ذخایر خود اضافه کردند.
این میزان خرید، سریعترین روند انباشت طلا از پایان سال ۲۰۲۴ تاکنون است. با احتساب خریدهای سهماهه سوم، مجموع خرید بانکهای مرکزی از ابتدای سال ۲۰۲۶ به ۶۷۵ تن رسیده که اندکی بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است.
بانکهای مرکزی در سالهای اخیر به یکی از بازیگران مهم بازار جهانی طلا تبدیل شدهاند. افزایش ذخایر طلای این نهادها از جمله عواملی بوده که در سالهای گذشته از تقاضای جهانی حمایت کرده است.
نکته مهم این است که خرید گسترده بانکهای مرکزی در سهماهه سوم، همزمان با افت قیمت طلا اتفاق افتاده است. بر اساس گزارش مورد اشاره، قیمت این فلز از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در اواخر فوریه، حدود یکچهارم کاهش یافته است.
افزایش هزینههای انرژی و تقویت انتظارات درباره نرخ بهره، از جمله عواملی هستند که در این دوره بر قیمت طلا فشار وارد کردهاند. بالا رفتن نرخ بهره یا احتمال آن معمولاً جذابیت طلا را کاهش میدهد؛ زیرا طلا برخلاف سپردهها و اوراق بدهی، سود دورهای پرداخت نمیکند.
چرا بانکهای مرکزی با وجود افت قیمت، طلا میخرند؟
جان رید، استراتژیست ارشد بازار در شورای جهانی طلا، معتقد است افت قیمت طلا در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ احتمالاً برخی بانکهای مرکزی را به افزایش خرید ترغیب کرده است. به بیان دیگر، کاهش قیمت میتواند برای نهادهایی که قصد افزایش ذخایر طلای خود را دارند، فرصت مناسبی برای خرید ایجاد کند.
از سوی دیگر، بخشی از بانکهای مرکزی نسبت به چشمانداز بلندمدت دلار آمریکا نگرانی دارند و ممکن است تبدیل بخشی از ذخایر ارزی خود به طلا را راهکاری برای متنوعسازی داراییهایشان بدانند.
به گفته رید، اگر یک بانک مرکزی انتظار داشته باشد ارزش دلار در بلندمدت کاهش پیدا کند و همزمان اوراق خزانهداری کوتاهمدت آمریکا به سررسید برسند، ممکن است ترجیح دهد منابع دلاری خود را به طلا تبدیل کند.
البته افزایش خرید بانکهای مرکزی لزوماً به معنای پیشبینی قطعی رشد قیمت طلا نیست. این خریدها میتوانند با اهدافی مانند تنوعبخشی به ذخایر، کاهش وابستگی به ارزهای خارجی و مدیریت ریسک داراییهای ملی انجام شوند.
بخش بزرگی از خرید طلا اعلام نشده است
یکی از نکات قابلتوجه در گزارش شورای جهانی طلا، میزان خریدهای اعلامنشده بانکهای مرکزی است. نزدیک به دوسوم خرید تخمینی این نهادها در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ بهصورت رسمی از سوی مقامات پولی اعلام نشده است.
شرکت مشاوره متالز فوکوس (Metals Focus) به نمایندگی از شورای جهانی طلا، این میزان خرید را با استفاده از دادههای عمومی، آمار تجاری و تحقیقات میدانی برآورد میکند.
در میان خریداران شناختهشده، چین و لهستان بیشترین خرید را به ثبت رساندهاند. آمار خرید این دو کشور به شرح زیر است:
| کشور | میزان خرید طلا در سهماهه سوم ۲۰۲۶ |
|---|---|
| چین | ۶۳ تن |
| لهستان | ۴۱ تن |
در مقابل، روسیه تنها فروشنده عمده طلا در این دوره بود و ۱۹ تن از ذخایر خود را فروخت.
این آمار نشان میدهد افزایش ذخایر طلا در میان برخی بانکهای مرکزی همچنان ادامه دارد، اما رفتار همه کشورها یکسان نیست و برخی از آنها ممکن است با توجه به نیازهای مالی و سیاستهای ذخایر ارزی خود، بخشی از طلای ذخیرهشده را به فروش برسانند.
سرمایهگذاری در صندوقهای طلا افزایش یافت
تقاضا برای صندوقهای قابل معامله در بورس با پشتوانه طلا (ETF) نیز در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ رشد قابلتوجهی داشت.
بر اساس گزارش شورای جهانی طلا، موجودی طلای این صندوقها در این دوره ۲۱۱ تن افزایش یافت و به رکورد جدیدی رسید. این روند نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران همچنان طلا را ابزاری برای حفظ ارزش داراییها و متنوعسازی سبد سرمایهگذاری خود میدانند.
افزایش موجودی صندوقهای طلا در کنار خرید بانکهای مرکزی، تصویری متفاوت از تقاضای نهادی برای این فلز گرانبها ارائه میکند؛ بهویژه در شرایطی که تقاضای مصرفی در بخشهای دیگر بازار کاهش یافته است.
تقاضای جهانی جواهرات ۱۷ درصد کاهش یافت
در حالی که بانکهای مرکزی و صندوقهای سرمایهگذاری به خرید طلا ادامه میدهند، تقاضای مصرفی برای مصنوعات طلا با افت همراه بوده است.
بر اساس گزارش شورای جهانی طلا، تقاضای جهانی جواهرات در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ با کاهش ۱۷ درصدی به ۳۱۳ تن رسید. این میزان، ضعیفترین عملکرد سهماهه سوم از زمان آغاز ثبت آمار این شورا در سال ۲۰۰۰ محسوب میشود.
افزایش قیمت طلا و تغییرات مالیاتی در بازارهایی مانند هند و چین، از جمله عواملی هستند که بر رفتار مصرفکنندگان تأثیر گذاشتهاند. در چنین شرایطی، برخی خریداران به سمت مصنوعات سبکتر و با عیار پایینتر رفتهاند تا هزینه خرید خود را کاهش دهند.
تقاضای جهانی شمش و سکه نیز در همین دوره با کاهش ۱۹ درصدی به ۲۶۸ تن رسید. با این حال، بازار چین برخلاف روند جهانی حرکت کرد و تقاضای شمش و سکه در این کشور با رشد ۷ درصدی به ۷۹ تن افزایش یافت.
مجموع خرید شمش و سکه در چین از ابتدای سال ۲۰۲۶ به ۳۹۳ تن رسیده است؛ رقمی که بر اساس گزارش منتشرشده، رکوردی بیسابقه برای این کشور محسوب میشود.
تولید معادن طلا به رکورد جدید رسید
در سمت عرضه نیز بازار جهانی طلا با تغییراتی همراه بوده است. تولید معادن طلا در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳ درصد افزایش یافت و به ۱۰۷۱ تن رسید.
این میزان تولید، رکورد جدیدی در آمار گزارششده محسوب میشود. در مقابل، عرضه طلا از محل بازیافت با کاهش ۸ درصدی به ۳۱۴ تن رسید که پایینترین سطح از سال ۲۰۲۳ تاکنون است.
جدول زیر مهمترین تغییرات بازار جهانی طلا در سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ را نشان میدهد:
| شاخص بازار طلا | میزان تغییر یا مقدار ثبتشده |
|---|---|
| خرید بانکهای مرکزی | ۳۲۱ تن |
| مجموع خرید بانکهای مرکزی از ابتدای سال | ۶۷۵ تن |
| افزایش موجودی صندوقهای طلای ETF | ۲۱۱ تن |
| تقاضای جهانی جواهرات | ۳۱۳ تن؛ کاهش ۱۷ درصدی |
| تقاضای جهانی شمش و سکه | ۲۶۸ تن؛ کاهش ۱۹ درصدی |
| خرید شمش و سکه در چین | ۷۹ تن؛ رشد ۷ درصدی |
| تولید معادن طلا | ۱۰۷۱ تن؛ رشد ۳ درصدی |
| عرضه طلا از محل بازیافت | ۳۱۴ تن؛ کاهش ۸ درصدی |
خرید بانکهای مرکزی چه پیامی برای قیمت طلا دارد؟
مجموع آمارهای سهماهه سوم سال ۲۰۲۶ نشان میدهد بازار جهانی طلا با دو روند متفاوت روبهروست. از یک طرف، بانکهای مرکزی و صندوقهای سرمایهگذاری همچنان به افزایش ذخایر و موجودی طلای خود ادامه میدهند؛ از طرف دیگر، تقاضای مصرفی برای جواهرات، شمش و سکه کاهش یافته است.
افزایش خرید بانکهای مرکزی میتواند یکی از عوامل حمایتی برای تقاضای بلندمدت طلا باشد. همچنین ثبت رکورد جدید در موجودی صندوقهای ETF نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران نهادی همچنان به این بازار توجه دارند.
با این حال، برای ارزیابی مسیر قیمت طلا باید عوامل دیگری مانند نرخ بهره آمریکا، ارزش دلار، هزینه انرژی، تحولات سیاسی و میزان تقاضای مصرفی نیز بررسی شوند. بنابراین، خرید گسترده بانکهای مرکزی را نمیتوان بهتنهایی نشانه قطعی افزایش قیمت طلا در روزها و هفتههای آینده دانست.
از سوی دیگر، اطلاعات ارائهشده در این گزارش بیشتر به تحلیل بنیادی بازار طلا مربوط است تا تحلیل تکنیکال. برای ارائه تحلیل تکنیکال دقیق، به نمودار قیمت، بازه زمانی مورد بررسی و سطوح حمایت و مقاومت نیاز است.









