خبر نگران‌کننده برای بیمه‌شدگان تأمین اجتماعی / آیا حقوق بازنشستگان در ۱۴۰۵ کاهش پیدا می‌کند؟

بحث تغییر فرمول محاسبه مستمری بازنشستگی بار دیگر به یکی از مهم‌ترین موضوعات حوزه کار و تأمین اجتماعی تبدیل شده است. در هفته‌های اخیر انتشار گزارش‌هایی درباره احتمال تغییر مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی، نگرانی‌هایی را در میان بیمه‌شدگان و فعالان کارگری ایجاد کرده است.

بر اساس برخی گمانه‌زنی‌ها، پیشنهادهایی در حال بررسی است که بر اساس آن به جای میانگین دستمزد دو سال پایانی خدمت، دوره زمانی طولانی‌تری برای محاسبه مستمری بازنشستگی ملاک قرار گیرد. موضوعی که به اعتقاد منتقدان می‌تواند در شرایط تورمی، تأثیر قابل توجهی بر میزان مستمری آینده بازنشستگان داشته باشد.

ماجرای تغییر فرمول مستمری چیست؟

در رویه فعلی، میانگین دستمزد دو سال آخر فعالیت شغلی یکی از مبناهای اصلی تعیین مستمری بازنشستگی محسوب می‌شود. اما در پیشنهادهای مطرح شده، بحث افزایش بازه زمانی محاسبه دستمزد و حتی لحاظ کردن بخش عمده‌ای از سوابق بیمه‌پردازی مطرح شده است.

هدف اصلی حامیان این ایده، ایجاد تعادل بیشتر در منابع صندوق‌های بازنشستگی و جلوگیری از افزایش غیرواقعی دستمزد در سال‌های پایانی خدمت عنوان می‌شود.

چرا این پیشنهاد جنجال‌برانگیز شده است؟

فعالان کارگری معتقدند در اقتصادی که طی سال‌های اخیر با تورم‌های سنگین مواجه بوده، دستمزدهای سال‌های گذشته ارزش واقعی بسیار پایین‌تری نسبت به درآمدهای فعلی دارند.

به همین دلیل اگر دستمزدهای قدیمی در محاسبه میانگین مستمری وارد شوند، میانگین حقوق مبنا کاهش پیدا می‌کند و در نهایت ممکن است مستمری بازنشستگی کمتر از شرایط فعلی تعیین شود.

برخی کارشناسان و فعالان صنفی هشدار داده‌اند که در صورت اجرای چنین تغییری بدون در نظر گرفتن سازوکارهای جبرانی، امکان کاهش محسوس مستمری‌های آینده وجود دارد.

آیا حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ کاهش پیدا می‌کند؟

در حال حاضر هیچ تصمیم رسمی و قطعی درباره تغییر فرمول محاسبه مستمری بازنشستگان اعلام نشده است.

مسئولان سازمان تأمین اجتماعی نیز تاکنون از نهایی شدن چنین طرحی خبر نداده‌اند. بنابراین کاهش حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ در شرایط فعلی قطعی نیست.

با این حال کارشناسان معتقدند اگر مبنای محاسبه مستمری از دو سال پایانی به دوره‌ای طولانی‌تر تغییر کند و مکانیزم مناسبی برای جبران اثرات تورم در نظر گرفته نشود، ممکن است بخشی از بیمه‌شدگان در آینده با مستمری کمتری مواجه شوند.

واکنش جامعه کارگری به پیشنهاد جدید

محسن باقری، عضو گروه کارگری شورای عالی کار، نسبت به انتشار اخبار مربوط به این طرح واکنش نشان داده و تأکید کرده است که چنین پیشنهادهایی مورد پذیرش جامعه کارگری نیست.

به گفته وی، هنوز شفافیت کافی درباره مبانی کارشناسی این پیشنهادها وجود ندارد و مشخص نیست بر چه اساسی چنین تغییراتی مطرح شده است.

او همچنین تأکید کرده که تشکل‌های کارگری و حتی بخش‌هایی از جامعه کارفرمایی در جریان جزئیات این پیشنهاد قرار نگرفته‌اند و این موضوع با اصل سه‌جانبه‌گرایی در تصمیم‌گیری‌های حوزه کار و تأمین اجتماعی همخوانی ندارد.

نگرانی از تأثیر تورم بر مستمری‌ها

یکی از مهم‌ترین انتقادها به این طرح، بی‌توجهی احتمالی به اثرات تورم در سال‌های گذشته است.

فعالان کارگری هشدار می‌دهند که در صورت محاسبه میانگین دستمزد بر اساس سال‌های طولانی‌تر، بدون اعمال ضرایب جبرانی متناسب با نرخ تورم، مستمری بازنشستگان آینده می‌تواند به شکل قابل توجهی کاهش یابد و فشار بیشتری بر معیشت خانوارها وارد شود.

استدلال موافقان تغییر فرمول

حامیان این پیشنهاد معتقدند اصلاح فرمول محاسبه مستمری می‌تواند به پایداری منابع صندوق‌های بازنشستگی کمک کند.

از نگاه آنان، تکیه صرف بر حقوق دو سال پایانی ممکن است زمینه سوءاستفاده و افزایش غیرواقعی دستمزد در سال‌های نزدیک به بازنشستگی را فراهم کند و فشار مالی بیشتری بر صندوق‌ها وارد سازد.

هنوز هیچ تصمیم قطعی گرفته نشده است

با وجود تمامی بحث‌ها و نگرانی‌های مطرح شده، تاکنون هیچ مصوبه رسمی برای تغییر فرمول محاسبه مستمری بازنشستگان ابلاغ نشده است.

کارشناسان تأکید می‌کنند تا زمانی که متن نهایی پیشنهادها، شیوه دقیق محاسبات و تصمیم رسمی مراجع ذی‌صلاح منتشر نشود، هرگونه صحبت درباره کاهش قطعی حقوق بازنشستگان صرفا در حد گمانه‌زنی و هشدارهای کارشناسی خواهد بود.

با این حال، طرح این موضوع بار دیگر اهمیت حفظ قدرت خرید بازنشستگان، اصلاح ساختار صندوق‌های بازنشستگی و مشارکت نمایندگان کارگران در تصمیم‌گیری‌های کلان حوزه تأمین اجتماعی را برجسته کرده است.