طلا؛ همچنان کم ریسک و بی رقیب
بازارهای اقتصادی ایران و جهان این روزها تحت تاثیر حمله آمریکا و اسرائیل به ایران هستند و نوسانات تازهای را تجربه میکنند که چندان پیشبینیپذیر نبودند. ازقضا آنچه هم میتواند به یک سرمایهگذاری مطمئن یاری برساند، همین اصل «پیشبینی» بعلاوه «تحلیل درست» است. حمله نظامی به ایران در حقیقت حمله به بازار نفت خاورمیانه بود که حدود یکپنجم بازار انرژی جهان را تامین میکند. بنابراین تشدید یا کاهش ریسک سرمایهگذاری در بازارهای دیگر مانند بازار طلا درنتیجه وقوع جنگ و افزایش تنشهای منطقهای چندان عجیب نیست.
سهگانه اونس، ارز و تورم
شناخت عواملی که چشمانداز آینده بازار طلا را شکل میدهند، برای کسانی که قصد سرمایهگذاری در این حوزه را دارند، اهمیت شایانتوجهی دارد. آگاهی از این محرکها و متغیرها کمک میکند افراد تصمیمگیریها واقعبینانهتر، آگاهانهتر و هماهنگ با شرایط اقتصادی اتخاذ کنند. بهطور کلی در فضای اقتصادی ایران، میتوان سه عامل اصلی را تعیینکنندهترین مؤلفههای اثرگذار بر قیمت طلا دانست: «قیمت جهانی اونس»، «نرخ ارز در داخل کشور» و «سطح تورم».
در سطح جهانی، کاهش صادرات نفت از منطقه خاورمیانه و افزایش نگرانیها نسبت به ثبات عرضه انرژی، موجب شده طلا بار دیگر بهعنوان یکی از امنترین گزینههای سرمایهگذاری کوتاهمدت در سبدهای سرمایهگذاری جای بگیرد. در فضای بینالمللی این تغییر رفتار سرمایهگذاران، تقاضا برای این فلز گرانبها را افزایش داده و متعاقب آن نیز نمودار قیمت جهانی اونس در هفتههای اخیر افزایشی بوده است. این روند در حالت عادی میتواند زمینهساز بالا رفتن قیمت طلا در بازار داخلی نیز باشد.
از سوی دیگر، نامشخص بودن وضعیت منطقه پس از آتشبس و چشمانداز نامطمئن آینده اقتصاد میتواند احتمال افزایش نرخ ارز را در داخل کشور تقویت کند. هرگونه نوسان افزایشی در نرخ دلار معمولا اثر مستقیم و فوری بر بهای طلا در ایران دارد. چراکه بخش عمده قیمت طلا به نرخ ارز وابسته است. بنابراین، بیثباتی در بازار ارز خودبهخود به رشد قیمت طلا در بازار داخلی منجر میشود.
عامل مهم دیگر موضوع تورم است. اقتصاد ایران طی سالهای طولانی با تورم بالا و مزمن دستوپنجه نرم کرده است؛ تورمی که بهطور مستمر ارزش ریال را کاهش داده و قدرت خرید خانوارها و فعالان اقتصادی را تحت فشار قرار داده است. در چنین شرایطی، طلا همواره یکی از ابزارهای مورد اعتماد برای حفظ ارزش دارایی جایگاهی خاصی نزد افراد دارد. از آنجا که تداوم تورم یا تشدید آن میتواند کاهش ارزش پول ملی را سرعت ببخشد، سرمایهگذاری در طلا برای بسیاری از افراد نقش نوعی «بیمه» در برابر کاهش قدرت خرید و افت ارزش ریال را ایفا میکند.
کوچ نقدینگیها به طلا
با توجه به شرایط تحریمی که کشور دچار آن است و اخیرا نیز جنگ به آن افزوده شده، دور از انتظار نیست که رشد اقتصادی ایران با شیب بیشتری به سمت منفی شدن حرکت کند. کمااینکه بانک جهانی نیز به تازگی در گزارشی این موضوع را تایید کرده است. بنابراین باید منتظر بالاتر رفتن قیمتها متاثر از افزایش انتظارات تورمی باشیم. در چنین شرایطی است که معمولا مردم تلاش میکنند سرمایه نقدی خود را به سرمایهای غیرنقد که ریسک کمتری داشته باشد تبدیل کنند و بازار طلا یکی از این سرمایهگذاریهای مطمئن است.
متاسفانه تورم و اکنون جنگ و تبعات آن مدتهاست گریبان اقتصاد ایران را گرفته و قدرت خرید اقشار مختلف جامعه را به شدت کاهش داده است. این امر، خرید داراییهای اساسی مانند مسکن را از دسترس بسیاری خارج کرده و آن را به هدفی دور از دسترس برای سالهای متمادی بدل ساخته است. در این شرایط، کارشناسان اقتصادی به طور فزایندهای توصیه میکنند که سرمایهگذاری بلندمدت بر روی طلا، به دلیل امن بودن و ریسک کمتر در مقایسه با بازارهایی مانند سهام، میتواند گزینهای مناسب باشد.
با در نظر مزایایی مانند نقدشوندگی بالا، پوشش ریسک تورم و امن بودن سرمایهگذاری برای طلا، پیشبینی میشود که در ماههای آتی، شاهد افزایش قابل توجهی در تمایل افراد به سرمایهگذاری در بازار طلا باشیم. بسیاری از سرمایهگذاران، حداقل بخشی از درآمد و داراییهای خود را به خرید طلا اختصاص خواهند داد تا از ارزش سرمایه خود محافظت کنند.
از دیگر روندهای قابل پیشبینی، افزایش گرایش به سمت خرید طلا به جای رمزارزها است. در شرایطی که محدودیتهای دسترسی به اینترنت بینالملل در ایران، خرید و فروش و سرمایهگذاری در رمزارزها را با چالشهای جدی مواجه کرده است، طلا با قابلیت نقدشوندگی و سهولت خرید و فروش، به گزینهای عملیتر و قابل دسترستر برای عموم مردم تبدیل میشود.
بازار طلا نوسان ندارد
نادر بذرافشان رییس اتحادیه طلا و جواهر تهران در پاسخ به این پرسش که چه عواملی در تحلیل چشم انداز طلا تاثیرگذار است، میگوید: «باید نیمنگاهی به بازارهای جهانی داشته باشیم؛ معمولا وقتی قیمت نفت بالا میرود قیمت طلا کاهش پیدا میکند و در نقطه معکوس یکدیگر هستند. در ایران هم بازار جهانی طلا و هم بازار ارز داخلی بر روی قیمت طلا تاثیرگذار هستند، در کنار آن عرضه و تقاضا هم مهم است که با توجه به شرایط جنگی عرضه در داخل کشور کاهش پیدا کرده است و شرایط و اخبار نیز در قیمتها تاثیر دارد.»
او با طرح این احتمال که بازار طلا در آينده نزدیک چندان دچار نوسان نخواهد شد، اضافه میکند: «باید دید شرایط آتشبس و مذاکرات و همچنین شرایط بازار ارز و بازارهای جهانی به چه سمتی میرود. منتها میتوانم بگویم در حدود چهل روزی که در شرایط جنگی بودیم با اینکه بازارهای جهانی نوسان داشت، بازار داخلی وضعیت متفاوتی را سپری میکرد.»
بذرافشان با ابراز امیدواری نسبت به رونق گرفتن بازار طلا در ایام آتی، خاطرنشان میکند: «شرایط صنعت و تولید کشور در این مدت به خصوص ماه آخر سال گذشته روزهای سختی را گذراند اما امیدوار هستیم شرایط اقتصادی در بازار طلا به پایداری برسد و رونق بگیرد. به عقیده من شرایط کشور و خبرهای اقتصادی و سیاسی در روزهای آینده، بازار طلای ایران را شفافتر خواهد کرد و بهتر می توان نظر داد، البته تجربه نشان داده در صورتی که در بازارهای جهانی قیمت نفت افزایش پیدا کند بازارهای دیگر مانند طلا کاهشی شده و رونق پیدا میکنند.»
به نظر میرسد در تحلیل چشمانداز بازار طلا باید به مجموعهای از عوامل داخلی و خارجی، ازجمله شرایط تحریمی، رکود اقتصادی، تورم فزاینده، و محدودیتهای سرمایهگذاری در بازارهای موازی توجه کرد. عواملی که در ترکیب با یکدیگر به تقویت جایگاه طلا به عنوان یک سرمایهگذاری امن و جذاب در اقتصاد ایران در کوتاهمدت و میانمدت کمک میکند و این فلز گرانبها را همچنان در سبد سرمایهگذاری مردم برای حفظ ارزش داراییهایشان نگاه میدارد.