با چه داراییهایی میتوان وام گرفت؟ فهرست کامل وثایق جدید بانکی اعلام شد
دریافت وام بانکی دیگر مانند گذشته فقط به ارائه سند ملکی یا معرفی ضامن محدود نیست. با راهاندازی سامانه جامع وثایق، متقاضیان تسهیلات میتوانند از داراییهای مختلفی مانند سهام، سپرده بانکی، خودرو، بیمهنامه عمر، یارانه نقدی، ماشینآلات، مجوزهای کسبوکار و حتی مالکیت فکری بهعنوان وثیقه استفاده کنند.
در سالهای گذشته یکی از مهمترین موانع دریافت تسهیلات بانکی، تأمین وثیقه مورد قبول بانکها بود. بسیاری از متقاضیان به دلیل نداشتن سند ملکی یا ضامن معتبر، امکان دریافت وام را از دست میدادند. اما با توسعه زیرساختهای دیجیتال در نظام بانکی، مسیر جدیدی برای استفاده از داراییهای متنوع بهعنوان وثیقه ایجاد شده است.
نخستین گام این تغییر در مرداد سال ۱۴۰۱ با راهاندازی سامانه توثیق الکترونیک هوشمند داراییها (ستاره) برداشته شد. این سامانه با همکاری سازمان بورس، قوه قضاییه و شبکه بانکی ایجاد شد و امکان وثیقهگذاری الکترونیکی برخی داراییهای مالی مانند سهام و اوراق بهادار را فراهم کرد.
در ادامه و با اجرای ماده ۷ قانون تأمین مالی تولید و زیرساختها، وزارت امور اقتصادی و دارایی در اردیبهشت ۱۴۰۴ دستورالعمل اجرایی سامانه جامع وثایق را ابلاغ کرد تا مدیریت انواع وثیقهها در کشور یکپارچه شود.
سامانه جامع وثایق چیست؟
سامانه جامع وثایق یک بستر الکترونیکی برای ثبت، مدیریت و نظارت بر داراییهایی است که میتوانند برای دریافت تسهیلات بانکی یا سایر تعهدات مالی مورد استفاده قرار گیرند.
در این سامانه، برای هر دارایی یک شناسه مشخص ایجاد میشود و تمام مراحل مربوط به وثیقهگذاری به شکل غیرحضوری انجام خواهد شد.
مهمترین مراحل این فرآیند شامل موارد زیر است:
- احراز هویت مالک دارایی
- بررسی مالکیت دارایی
- ارزشگذاری وثیقه
- ثبت الکترونیکی وثیقه
- آزادسازی وثیقه پس از تسویه تعهد
- فروش وثیقه در صورت انجام نشدن تعهدات مالی
هدف اصلی از ایجاد این سامانه، کاهش مراجعه حضوری مردم، افزایش سرعت دریافت تسهیلات، جلوگیری از وثیقهگذاری چندباره یک دارایی و ایجاد شفافیت بیشتر در نظام بانکی است.
تفاوت سامانه ستاره با سامانه جامع وثایق چیست؟
سامانه ستاره بیشتر برای توثیق داراییهای بازار سرمایه مانند سهام و اوراق بهادار طراحی شده بود، اما سامانه جامع وثایق دامنه بسیار گستردهتری دارد.
در سامانه جدید، علاوه بر داراییهای مالی، داراییهای فیزیکی، بیمهای، اعتباری و حتی داراییهای نامشهود نیز قابلیت ثبت بهعنوان وثیقه را پیدا کردهاند.
| ویژگی | سامانه ستاره | سامانه جامع وثایق |
|---|---|---|
| زمان راهاندازی | ۱۴۰۱ | ۱۴۰۴ |
| هدف اصلی | توثیق سهام و اوراق بهادار | مدیریت جامع انواع وثایق |
| تعداد داراییها | محدود | بیش از ۳۵ نوع دارایی |
| نوع داراییها | عمدتاً بورسی | مالی، فیزیکی و نامشهود |
| متولی اصلی | سازمان بورس | وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و نهادهای مرتبط |
کدام بانکها امکان دریافت وثیقه الکترونیکی را دارند؟
در حال حاضر تعدادی از بانکهای کشور به زیرساخت توثیق الکترونیکی داراییها متصل شدهاند.
از جمله این بانکها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بانک ملی ایران
- بانک صادرات ایران
- بانک تجارت
- بانک ملت
- بانک مهر ایران
- بانک رسالت
همچنین بانکهای ملی، سپه، تجارت، صادرات، ملت و پارسیان پیشتر همکاریهایی برای توسعه این زیرساخت انجام دادهاند و انتظار میرود تعداد بانکهای ارائهدهنده این خدمت در آینده افزایش پیدا کند.
چه داراییهایی را میتوان برای دریافت وام وثیقه گذاشت؟
بر اساس دستورالعملهای جدید، بیش از ۳۵ نوع دارایی امکان استفاده بهعنوان وثیقه برای دریافت تسهیلات را دارند.
مهمترین این داراییها عبارتاند از:
داراییهای مالی
- سپردههای ریالی و ارزی
- گواهی سپرده بانکی
- سهام شرکتها
- اوراق بهادار
- داراییهای ثبتشده نزد شرکت سپردهگذاری مرکزی
- اوراق بورس کالا
داراییهای فیزیکی
- املاک و مستغلات
- خودرو و وسایل نقلیه
- ماشینآلات صنعتی
- تجهیزات تولیدی
- هواپیما
- کالاهای موجود در انبار
- فلزات گرانبها
- ارز
حقوق و درآمدهای مستمر
- حقوق کارکنان
- حقوق بازنشستگی
- یارانه نقدی
- پاداش پایان خدمت
- مطالبات قراردادی
داراییهای بیمهای و اعتباری
- بیمهنامههای عمر و زندگی
- ضمانتنامههای بانکی
- ضمانتنامه صندوقهای دولتی
- ضمانتنامه صندوقهای پژوهش و فناوری
داراییهای نامشهود
- نشان تجاری
- ثبت اختراع
- نرمافزار
- دانش فنی شرکتهای دانشبنیان
- مجوزهای کسبوکار
سایر داراییها
- سیمکارت
- خط تلفن ثابت
- ریال دیجیتال
- چک
- سهمالشرکه شرکتها
داراییهای جدیدی که به فهرست وثایق اضافه شدند
فهرست داراییهای قابل توثیق همچنان در حال توسعه است. در جدیدترین تغییرات، برخی داراییهای حوزه حملونقل ریلی نیز به این سامانه اضافه شدهاند.
واگنهای ریلی، لکوموتیو و ماشینآلات مکانیزه ریلی از جمله داراییهایی هستند که امکان استفاده از آنها برای تأمین مالی پروژههای مرتبط فراهم شده است.
این روند نشان میدهد در آینده احتمال اضافه شدن داراییهای بیشتری به فهرست وثایق بانکی وجود دارد.
چه نهادهایی بر سامانه جامع وثایق نظارت دارند؟
مدیریت و نظارت بر این سامانه بر عهده چند نهاد مختلف است که هرکدام در حوزه تخصصی خود نقش دارند.
مهمترین نهادهای مرتبط عبارتاند از:
- بانک مرکزی
- وزارت امور اقتصادی و دارایی
- سازمان بورس و اوراق بهادار
- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
- بیمه مرکزی
- وزارت صنعت، معدن و تجارت
- سایر نهادهای تخصصی مرتبط با هر نوع دارایی
مزایای استفاده از داراییهای مختلف برای دریافت وام
راهاندازی سامانه جامع وثایق میتواند تغییر مهمی در فرآیند دریافت تسهیلات ایجاد کند. متقاضیان دیگر فقط به سند ملکی یا معرفی ضامن محدود نیستند و میتوانند از داراییهای مختلف خود برای دریافت وام استفاده کنند.
مهمترین مزایای این سامانه عبارتاند از:
- کاهش زمان بررسی وثیقه
- حذف بسیاری از مراحل حضوری
- افزایش شفافیت فرآیند دریافت وام
- جلوگیری از استفاده چندباره از یک دارایی بهعنوان وثیقه
- افزایش دسترسی افراد و کسبوکارها به منابع مالی
البته باید توجه داشت که امکان ثبت یک دارایی در سامانه به معنای پذیرش قطعی آن توسط همه بانکها نیست. هر بانک بر اساس نوع تسهیلات، سیاستهای اعتباری و مقررات داخلی خود درباره پذیرش وثیقه تصمیمگیری میکند.
جدول مهمترین داراییهای قابل وثیقه برای دریافت وام
| نوع دارایی | توضیح |
|---|---|
| سپرده ریالی و ارزی | شامل انواع سپرده و گواهی سپرده |
| سهام و اوراق بهادار | داراییهای ثبتشده در بازار سرمایه |
| خودرو | طبق ضوابط سامانه |
| املاک | انواع املاک دارای شرایط قانونی |
| یارانه نقدی | طبق مقررات بانک عامل |
| حقوق کارکنان و بازنشستگان | درآمدهای مستمر |
| بیمه عمر | بیمهنامههای دارای ارزش بازخرید |
| طلا و فلزات گرانبها | طبق ضوابط مربوط |
| ماشینآلات | تجهیزات صنعتی و تولیدی |
| مجوز کسبوکار | مجوزهای فعالیت اقتصادی |
| مالکیت فکری | اختراع، برند و دانش فنی |
| چک و ضمانتنامه بانکی | مطابق مقررات بانکی |
