رابطه قیمت نفت و قیمت طلا
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و مسدود شدن تنگه هرمز، نه تنها تاثیر زیادی بر زندگی مردم منطقه خاورمیانه گذاشته بلکه کم شدن خرید و فروش نفت اوضاع اقتصادی جهان را نیز به هم ریخته و همه بازارهای بینالمللی مانند بازار طلا را تحتالشعاع خود قرار داده است. همانطور که بسیاری از کشورهای جهان از نفت و مشتقات آن برای تامین سوخت زیرساختهای خود استفاده میکنند، بسیاری از بانکهای جهانی نیز سرمایه اصلی خود را بر طلا متمرکز کردهاند و بازار جهانی طلا هم نقش مهمی در اقتصاد جهانی این روزها دارد. این موضو از یک سو نشان از رابطه مستقیم قیمت نفت و طلا و تاثیر آن بر زندگی روزمره ما دارد و از جهتی نیز این دو کالای ارزشمند و استراتژیک و تعیینکننده را در مرکز بسیاری از معادلات، تحلیلها منتج به استراتژیهای سیاسی و اقتصادی قرار میدهد.
خط و ربط طلا و نفت
داستان طلا در کشور ما با بسیاری از کشورهای دنیا متفاوت است؛ اما قبل از آن باید از نوع رابطه این دو محصول با ارزش گفت. قاعده اصولی این است که برای رابطه بین نفت و طلا باید آن را در دو زمان «کوتاهمدت» و «بلند مدت» بررسی کنیم. اگرچه عموما بهای نفت در کوتاهمدت دارای نوسانهای زیادی است، رابطهاش با قیمت طلا معکوس است. یعنی نرخ جهانی طلا با کاهش قیمت نفت افزایش مییابد. در بلندمدت قضیه به نحو دیگری است. به این معنا که میان طلا و نفت رابطه همبسته مثبت برقرار میشود و با افزایش قیمت نفت، قیمت طلا نیز افزایش پیدا میکند. جالبتر اینکه اگر افزایش قیمت نفت دلیل غیراقتصادی داشته باشد، مانند این روزها که تنشهای ایران و آمریکا خبر اول دنیا است، باز بر افزایش قیمت طلا تاثیر میگذارد. همین موضوع نشان از این دارد طلا کالایی تقریبا بدون ریسک و ارزشمند برای سرمایهگذاری است. حتی این روزها که قیمت نفت نوسانهای شدیدی دارد.
شرایط متفاوت بازار طلا در ایران
سهراب اشرفی، کارشناس بازار طلا درباره رابطه قیمت نفت با قیمت طلای جهانی، میگوید: «اگر نوسانات قیمتی را در جهان طی ایام جنگ اخیر مقایسه کنید خواهید دید که هرگاه قیمت نفت بالا رود، قیمت طلا پایین آمده است و بالعکس اگر قیمت نفت پایین بیاید قطعا قیمت طلا بالا میرود.»
او اضافه میکند: «در شرایطی که در خاورمیانه و جنگ بین ایران و آمریکا رخ داده، بسیاری از کشورها به سمت فروش طلا رفتهاند تا کاهش بودجهای که افزایش قیمت نفت پیش آمده را جبران کنند پس بالا رفتن قیمت نفت دلیل فروش بیشتر طلا توسط بانکهای مرکزی کشورهای مختلف است و همین باعث شده تا قیمت جهانی طلا کاهش پیدا کند، البته این امکان در آینده وجود دارد که برعکس این روند نیز اتفاق بیفتد.»
اشرفی در ادامه به اقدامات برخی کشورها در پی نوسانهای بازار طلا و نفت اشاره میکند: «کشور ترکیه چندهزار کیلو طلای خود را فروخت تا از سقوط بیشتر پول ملی خود جلوگیری کند. دلیل این تصمیم بالا رفتن قیمت نفت در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و اتفاقات خاورمیانه است. اگر بقیه کشورهای جهان مانند کشورهای قاره اروپا و آمریکا و حتی کشور چین را بررسی کنیم خواهیم دید که آنها نیز همین شرایط را دارند و قیمت نفت بر روی قیمت طلای آنها نیز تاثیر گذاشته است و سرمایه گذاران به سمت خرید و سرمایه گذاری بر روی طلا رفتهاند.»
این کارشناس بازار طلا درعینحال وضعیت بازار طلا در ایران و مختصات آن را متفاوت از سایر کشورها میداند. اشرفی میگوید: «در ایران بر خلاف بسیاری از کشورها با بالا و پایین رفتن نفت در بازارهای جهانی، قیمت بنزین تغییری نمی کند و تاثیر چندانی بر روی قیمت طلا ندارد. همچنین قیمت دلار در داخل ایران، بعد از شروع جنگ که حدود ۱۷۰ هزار تومان بود کاهش پیدا کرد و حتی به ۱۴۵ هزار تومان رسید. این روند باعث شد قیمت طلا که در روز قبل از جنگ نزدیک به گرمی ۲۰ میلیون تومان بود با نوسان چندانی مواجه نشود.»
او درباره اینکه این روند چقدر ادامه خواهد داشت، عنوان کرد: «بستگی به دوران پس از جنگ دارد که ببینیم قیمت اونس طلا در بازارهای جهانی و قیمت دلار در بازارهای داخلی چه میزان خواهد شد. شرایط قیمت طلای جهانی در چند سال اخیر رو به بالا بوده است، دو سال پیش در ابتدای ورود دونالد ترامپ به عنوان رییس جمهور آمریکا، قیمت طلا حدود ۲ هزار ۶۰۰ دلار بود اما اکنون به حدود ۵ هزار و ۵۰۰ دلار هم رسیده است و تقریبا با افزایش دو برابری مواجه شده است.»
اشرفی افزود: «اینکه در روزها و ماههای آینده چه اتفاقی رخ خواهد داد بستگی به این دارد که بعد از جنگ ایران و آمریکا، اقتصاد دنیا چگونه ثبات خود را پیدا کند و ببینیم که شاخصهای اقتصاد چقدر تحت تاثیر این جنگ قرار گرفته اند، همچنین باید دید که سیاستهای اقتصادی اجرایی خواهد شد و اینها هستند که تعیین کننده قیمت طلا در سالهای آینده در بازارهای جهانی خواهد بود.»
اثرگذاری نرخهای بهره و اوراق بر طلا
اما آیا قیمتهای طلا تابعی از شرایط ژیوپلتیک و قیمت جهانی نفت است؟ اشرفی بر این باور است که در تحلیلها باید به نقش شرایط و خرید و فروش اوراق و نرخهای بهره بر قیمت طلا، نیز توجه شود. او در این باره توضیح میدهد: «در شرایط عادی، شاخصهای اقتصادی دنیا بهخصوص شاخصهای اقتصادی آمریکا مثل نرخ بهره و اوراق قرضه بر برابری دلار آمریکا با دیگر ارزها بسیار تاثیرگذار هستند. مثلا در همین جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل، چین بسیاری از اوراق قرضه خریداریشده از آمریکا را فروخت. بنابراین بازگشت به شرایط عادی است که تعیینکننده اصلی قیمت طلا در جهان است. اما باز تاکید میکنم شرایط بازار طلا در ایران متفاوت است و همچنان این بازار ثبات بیشتری نسبت به دیگر بازارها در کشورمان دارد.»
طلا، دارایی امن در روزهای خطیر
با بررسی روندها و شاخصهای دورهای وضعیت بازار طلا در ایران، نکتهای اساسی پیش چشم میآید: در کشور ما همواره قیمت طلا با بهای نفت که مهمترین محصول صادراتی کشور است، تاثیر و رابطه مستقیم دارد. بهعبارتی دیگر چنین به نظر میرسد که این بهای نفت است که همیشه ارزش طلا را حفظ میکند و بازدهی سرمایهگذاری در آن را ضمانت میکند. کافی است به یاد بیاوریم که در اواخر دهه ۱۳۹۰ که سرمایهگذاران به بازار سرمایه هجوم بردند، چگونه هزاران نفر داراییهای خود را از دست دادند. درمقابل آنها که سرمایهگذاری بلندمدت بر طلا کرده بودند، اکنون پشتوانه مالی مناسبی دارند.
در مقطع فعلی که خاورمیانه و بازار نفت جهان تحت تاثیر جنگ ایران و آمریکا است، ریسک سرمایهگذاری در کوتاه مدت پایین آمده و همین بسیاری را به فکر سرمایهگذاری بدون ریسک و بلندمدت انداخته. به نظر میرسد در شرایط ناامن اقتصادی امروز، طلا بهترین و مهمترین کالایی است که میتوان بهعنوان یک دارایی امن و سودآور معرفی و پیشنهاد کرد.